Trạng trình :

Người làng Trung Am, nay là Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng.
Cụ sinh ngày 07 tháng 08 năm 1491, mất ngày 08 tháng 12 năm 1585.
Cụ sinh ra trong một gia đình có truyền thống hiếu học, lớn lên trong lúc nhà Lê suy, loạn lạc khắp nơi, nhà Mạc lên ngôi, tình hình tạm ổn cụ mới đi thi, lúc đó cụ đã 43 tuổi, kì thi nào cụ cũng đỗ đầu. Nhà Mạc rất kính phục tài đức của cụ nên đã phong chức Trình Quốc Công. Thấy thế sự khó lường, dân tình khốn khổ, cụ từ quan về viết sách.
Cụ về với dân làm được nhiều việc tình nghĩa, viết để lại cho đời nhiều thơ văn kiệt tác, như: Trình Quốc Công thi tập, Bạch vân gia huấn, Sấm kí tiên đoán sự việc rất đúng sau 500 năm.
Trần Minh Khôi sưu tầm!


đạo lí

Thiên thứ nhất bàn về đạo lí
Sống ở đời phải nghĩ trước sau
Trăm hoa lấy hiếu làm đầu
Vạn điều ác cũng khơi màu từ tham
Dành sách cho cháu con là quý
Nhưng dễ gì chúng đã đọc cho
Dành vàng cho chúng đầy kho
Chắc đâu chúng đã giữ cho lâu bền
Chi bằng tích đức thường xuyên
Mới là cái kế lâu bền về sau
Hoạ hay phúc biết đâu mà giả
Do con người định cả đấy thôi
Ngẫm xem quy luật đất trời
Trồng đậu được đậu, dưa thời ra dưa
Lưới trời rỗng, thưa mà không lọt
Không bao giờ bỏ sót chính tà
Biết xấu thì tránh cho xa
Biết lỗi sữa lỗi, ấy là điều hay
Trước khoan nhượng sau dày quả phúc
Trước mở mang sau được phúc lành
Chớ chơi với kẻ bất minh
Của phi nghĩa chớ biến thành của ta
Lòng chớ nghĩ gian tà, hiểm độc
Chân đi không bước bậy, dậm quàng
Nghe lời nói thẳng rõ ràng
Thấy nơi chính nghĩa đàng hoàng thì theo
Người siêng năng thêm nhiều tuổi thọ
Kẻ chơi bời đa số chết non
Sự đời chậm chắc thì hơn
Tình người thoang thoảng mà hơn quá nồng
Sự giàu sang nếu không đáng hưởng
Có hưởng rồi cũng chẳng ra sao
Chưa già đã hưởng lộc cao
Hẳn rằng rồi cũng mau mau hết đời
Kẻ mưu mô hại người, người hại
Nuôi hận thù mãi mãi không thôi
Người quân tử chẳng hoài chơi
Chẳng cần lí sự tranh lời hơn thua
Có bệnh biết phòng ngừa bệnh tật
Thì con người chắc chắn sống lâu
Có việc biết bảo ban nhau
Cửa nhà êm ấm bền lâu tình người
Lấy vợ đâu kén đẹp người
Được người hiền đức thì đời mới vui
Mối quan hệ với người thân quyến
Dù xa gần nên đến thăm nhau
Qua lại không cứ thấp cao
Thanh liêm, cần mẫn, dân nào chẳng yêu
Tình bầu bạn giúp nhau mới đẹp
Chớ nên vì nhậu nhẹt mà chơi
Ngọc là vật quý ở đời
Cháu con hiếu thảo sáng ngời gia phong.









Thiên thứ hai, chức phận làm con
Phận làm con phải thông đạo hiếu
Phận làm dân phải hiểu chữ trung
Trên ra lệnh, dưới phục tùng
Cha làm việc